Pravni blog

Zakon o zaštiti stanovništva od izloženosti duvanskom dimu

Duvanska industrija i proizvodi od duvana, varijacije, cigarete, akcizna roba, luksuz ili ne?

Jedno je sigurno: izloženost duvanskom dimu je stvarnost sa kojom se svakodnevno susrećemo.

U Službenom glasniku RS 2010. godine, objavljen je donet Zakon [1]  podužeg naziva, koji je pokušao da detaljnije reguliše ovu svakodnevnu pojavu.  Ukoliko se osvrnemo na statistiku o pušačima u Srbiji, ona je na zavidnom nivou. Medjutim sa ili bez kritike na racun uživaoca duvanskih proizvoda činjenice nam govore da preko 50% naše populacije spada u kategoriju aktivnih pušača i da se dnevno popuši oko 73 tone cigareta, a da je oko dve trećine gradjana na teritoriji RS svakodnevno izloženo duvanskom dimu.

Član 1 Zakona [2] jasno određuje šta je sve obuhvaćeno narednim odredbama: Ovim zakonom uređuju se mere ograničenja upotrebe duvanskih proizvoda radi zaštite stanovništva od izlaganja duvanskom dimu, kontrola zabrane pušenja i nadzor nad sprovođenjem ovog zakona.

Naime, Zakon [3]  je zanimljiv po tome što ga veoma lako svako može razumeti, može nam dati informacije širokog spektra, od toga šta se smatra aktivnim i pasivnim pušenjem, pa do vrsta proizvoda koji su istom i namenjeni, otvorenog i zatvorenog prostora, javnog prevoza, ugostiteljskih objekata, pre svega, primenljiv je u svakodnevnom životu. Neke od zanimljivih navođenja u članu 2 [4] glase:

  • pušenje je posedovanje ili rukovanje upaljenim duvanskim proizvodom bez obzira da li se dim aktivno udiše i izdiše;
  • duvanski proizvodi namenjeni pušenju su: cigare, cigarete, cigarilosi, rezani duvan za uvijanje, rezani duvan za lule, seckani duvan za vodene lule, “bidis”, “kreteks”, “stiks” i ostali duvanski proizvodi namenjeni pušenju u skladu sa zakonom kojim se uređuje proizvodnja i promet duvana i duvanskih proizvoda;
  • zatvoren prostor je prostor napravljen od bilo kakvog materijala koji ima krov ili tavanicu koja je nepokretna ili pokretna, vrata, prozore i prolaze koji su u potpunosti zatvoreni bilo stalno ili privremeno ili prostor kod koga se manje od polovine površine spoljnih zidova tog prostora sastoji od otvora u koje se ne računaju otvori za prozore i vrata.
  • ugostiteljski objekat je funkcionalno povezan i posebno uređen i opremljen prostor koji ispunjava propisane minimalne tehničke uslove i sanitarno-higijenske uslove za pružanje ugostiteljskih usluga, odnosno za obavljanje ugostiteljske delatnosti (restoran, bar, kafe, kafić i drugi objekat u kome se služi i konzumira hrana ili piće).

Mesta na kojima je pušenje (nije) dozvoljeno su jasno kategorizovana. Od javnog prevoza, ugostiteljskih objekata sa navođenjem kvadrature istih, kao i mera kojima se mogu služiti ugostitelji, radnih mesta, ustanova, javnog prostora, posebnih ustanova i tako dalje.

Detalji navedeni i prikazani, tako da ne bude nikakve zabune, niti zloupotrebe određenih propisa ovog Zakona. [5] Na primer, u članu 6. [6] zanimljiva je krajnja odredba koja se odnosi na ugostiteljske objekte: Prostorija za pušenje mora biti opremljena ventilacionim sistemom koji je sastavni deo prostorije za pušenje koja je fizički odvojena od drugog ventilacionog sistema, s tim da vazduh s duvanskim dimom iz prostorije za pušenje ne sme da prelazi u druge zatvorene prostorije koje se nalaze u tom zatvorenom prostoru.

Vazduh iz prostorije za pušenje ne sme da se reciklira, nego mora putem ventilacionog sistema biti izveden u otvoreni prostor.

Čuveni znak zabrane i dozvoljenosti pušenja u odgovarajućim prostorima služe da nas podsete na ovaj Zakon.[7] Takodje, predstavljaju jednu vrstu prećutnog odgovora i informacije. Sam izgled znaka, oblik, kao i simboli koje mora da sadrži propisuje nadležno lice, odnosno ministar (zdravlja). Svako nadležno lice u odgovarajućem objektu u o kome je pušenje zabranjeno/ dozvoljeno dužno je da istakne ove znake, npr. ulazna vrata.

Često možemo videti da je u okviru odredjenog objekta istaknut spisak i navedena imena i prezimena lica zaduženih za kontrolu zabrane pušenja. Ta odredba je takodje propisana ovim Zakonom u članu 13 i 14. Pored imena navodi se broj telefona na koji se može prijaviti pušenje u tom objektu.

U 2017. godini, na zahtev Evropske Unije, porasle su akcize na cigarete, kao i druge vrste duvanskih proizvoda. Kako se navodi u saopštenju, po paklici, poskupljenje će iznositi 64 dinara. U koliko se obračuna na nedeljnom ili mesečnom nivou svakako ne zanemarljivo. To i dalje nije osujetilo uživaoce ovih proizvoda da ih konzumiraju. I ako predstavlja udarac na budžet prosečnog srpskog građanina, svakako je i jasna pretnja zdravlju na duži rok konzumacije. U daljim članovima navode se i zdravstveni razlozi, preventivni nadzor, kao i Komisija za prevenciju upotebe duvana.

U koliko na sve već navedeno dodamo i kaznene odredbe, trošak nije mali. Naime, u  članu 27[8]  i članu 28 [9] Zakona, navedeni su prekršaji i novčane kazne koje za sobom povlače.

  • Novčanom kaznom od 5.000 dinara kazniće se na licu mesta za prekršaj fizičko lice;
  • Novčanom kaznom od 500.000 do 1.000.000 dinara kazniće se za prekršaj pravno lice.

Detalji kaznenih odredbi mogu se podobnije ispitati u samom [10] Zakonu, medjutim radi se o načelnim kaznama koje se propisuju u slučaju nepoštovanja propisa. Da li će I koliko iznos kazni varirati zavisi svakako od ostalih faktora koji se cene u svakom pojedinačnom slučaju, pogotovo kada je reč o pravnom licu.

Kada se sve sabere i oduzme, računica je dosta konfuzna. Zdravlje i duvan, akcize i cene, dim i deca, otvoreni I zatvoreni prostor, sa ili bez kontrole, dolazi se do jednog velikog upitnika… svakako da krajnji sud zavisi od ličnog opredeljenja, medjutim [11] Zakon je svojim odredbama nastojao da uvede balans izmedju onih koji se pojavljuju kao konzumatori i drugih koji su nasuprot svoje volje izloženi duvanskom dimu, pogotovo deca.

Premda se već duže vreme govori o korenitim promenama u samoj duvanskoj industriji i plasiranju ovih proizvoda, čini se da balans preteze u korist onih koji se javljaju kao nepušaći. Primenjujući to na Srbiju, očigledno je, da će se Zakon [12]  menjati i iznova prijagođavati novonastalim okolnostima. Do tada poštujući pisane odredbe možemo raditi na poboljšanju svoje i tuđe svakodnevice.

Izvori:

Sajt : “Paragraf”

http://www.paragraf.rs/propisi/zakon_o_zastiti_stanovnistva_od_izlozenosti_duvanskom_dimu.html

Statistika: “NAPSer”

http://www.napser.org/index.php/kampanje/duvanski-dim/statistika


[1] Zakon o zaštiti stanovništva od izloženosti duvanskom dimu (“Sl. glasnik RS”, br. 30/2010)

[2] Zakon o zaštiti stanovništva od izloženosti duvanskom dimu (“Sl. glasnik RS”, br. 30/2010)

[3] Zakon o zaštiti stanovništva od izloženosti duvanskom dimu (“Sl. glasnik RS”, br. 30/2010)

[4] Zakon o zaštiti stanovništva od izloženosti duvanskom dimu (“Sl. glasnik RS”, br. 30/2010)

[5] Zakon o zaštiti stanovništva od izloženosti duvanskom dimu (“Sl. glasnik RS”, br. 30/2010)

[6] Zakon o zaštiti stanovništva od izloženosti duvanskom dimu (“Sl. glasnik RS”, br. 30/2010)

[7] Zakon o zaštiti stanovništva od izloženosti duvanskom dimu (“Sl. glasnik RS”, br. 30/2010)

[8] Zakon o zaštiti stanovništva od izloženosti duvanskom dimu (“Sl. glasnik RS”, br. 30/2010)

[9] Zakon o zaštiti stanovništva od izloženosti duvanskom dimu (“Sl. glasnik RS”, br. 30/2010)

[10] Zakon o zaštiti stanovništva od izloženosti duvanskom dimu (“Sl. glasnik RS”, br. 30/2010)

[11] Zakon o zaštiti stanovništva od izloženosti duvanskom dimu (“Sl. glasnik RS”, br. 30/2010)

[12] Zakon o zaštiti stanovništva od izloženosti duvanskom dimu (“Sl. glasnik RS”, br. 30/2010)


Autor teksta: Marija Mijajlović


*Napomena: Tekstovi u okviru Projekta Law bloggers / Pravni blogeri priredjeni su u vidu stručnih radova i predstavljaju vrstu pisanog rada koji sadrži korisne priloge iz domena određene struke. Stručni rad ne mora biti izvorno istraživanje i ne mora sadržati nove, originalne naučne spoznaje i rezultate. Njegova osnovna svrha sastoji se u prikupljanju i tumačenju već poznatih činjenica, informacija, stavova i teorija, na način koji doprinosi širenju naučnih spoznaja, razvijanju novih pristupa u interpretaciji i primeni postojećih naučnih rezultata i prilagođavanju tih rezultata potrebama savremene teorije i prakse. Udruženje Nomotehnički Centar iz Beograda,  ne odgovara za tumačenje prikupljenjih činjenica, informacija, stavova i teorija u autorskom radu, svaki autor odgovara za tačnost informacija u svom radu.


Svako kopiranje, umnožavanje, objavljivanje i distribuiranje celine ili delova teksta predstavlja povredu autorskog prava i krivično delo (shodno odredbama Zakona o autorskom i srodnim pravima i  Krivičnog zakonika).

Korišćenje delova teksta dozvoljeno je shodno autorskom pravu i uz saglasnost Udruženja Nomotehnički Centar kao i autora: Marija Mijajlović.


ODRICANJE OD ODGOVORNOSTI – Sadržaj internet mesta služi u informativne i edukativne svrhe. Odgovarajući pravni instrumenti imaju prednost u odnosu na informacije sadržane na internet prezentaciji. Udruženje Nomotehnički Centar iz Beograda ne prihvata odgovornost za bilo kakvu upotrebu infromacija sadržanih na internet prezentaciji.