Pravni blog

Osnovne vrednosti EU

Lisabonski ugovor[1] za razliku od ostalih osnivačkih ugovora sadrži posebnu odredbu o osnovnim vrednostima u članu 3: Unija se temelji na vrijednostima poštivanja ljudskoga dostojanstva, slobode, demokracije, jednakosti, vladavine prava i poštivanja ljudskih prava,uključujući i prava pripadnika manjina. Te su vrijednosti zajedničke državama članicama, u društvu u kojemu prevladavaju pluralizam, nediskriminacija, tolerancija, pravda, solidarnost i ravnopravnost žena i muškaraca. Ovako istaknute, osnovne vrednosti stvaraju obaveze državama članicama. Treba napomenuti da poštovanje osnovnih vrednosti važi i za potencijalne  države kandidate u članu 49. Svaka europska država koja poštuje vrijednosti iz članka 2. i koja se trudi promicati ih može podnijeti zahtev za članstvo u Uniji. Nepoštovanje osvnovnih vrednosti povlači suspendovanje nekih prava. U članu 7. stav 3. stoji sledeće: Ako se utvrdi povreda navedena u stavku 2, Vijeće može kvalifi ciranom većinom odlučiti da državi članici o kojoj je riječ obustavi određena prava koja proizlaze iz primjene Ugovora, uključujući i pravo glasa predstavnika vlade te države članice u Vijeću.

Poštovanje ljudskog dostojanstva je jedno od rukovodnih načela svih važnijih međunarodnih instrumenata i predstvalja opšteprihvaćen standard ljudskih prava. Uključivanje ovog prava u osnovne vrednosti EU svoje stanovište nalazi u jednom ranijem dokumentu, Povelji o osnovnim pravima EU u članovima 1-5[2]

Demokratija nesumnjivo predstavlja vrednost koja je od ranija prisutna u organima EU. Demokratičnost uživa posebne odredbe u Naslovu 2 Ugovora o EU. Prema odredbama, institucije, organi i tela Unije u svojim aktivnostima poštuju princip jednakosti svih građana. Funkcionisanje EU zasnovano je na principu predstavničke demokratije. Građadni su predstavljeni u Evropskom parlamentu, dok su države članice zastupljene u Evropskom savetu i Savetu. Kao osnovni demokratski principi navedeni su: javnost, transparentnost i doslednost uz učešće predstavničih udruženja i civilnog društva.

Vladavina prava predstavlja koncept koji štiti građane od arbitrernosti organa javna vlasti.

Jednakost U Lisabonskom ugovoru kao i Povelji o osnovnim pravima jednakost dobija poseban tretman (članovi 20-25)[3]. Kao jedan od ciljeva unije navedena je borba protiv socijalnog isključivanja i diskriminacije, kao i unapređenje jednakosti između muškaraca i žena u članu. 3 stav 3. Ona suzbija društvenu isključenost i diskriminaciju, promiče socijalnu pravdu i zaštitu, ravnopravnost žena i muškaraca, međugeneracijsku solidarnost i zaštitu prava djeteta. Unije takođe, poštuje princip jednakosti svojih građana i predviđa jednak tretman izmešžđu muškaraca i ženaa u članu. 157 Ugovora o funkcionisanju EU. Svaka država članica osigurava primjenu načela o jednakim plaćama muškaraca i žena za jednak rad ili za rad jednake vrijednosti.

Za potrebe ovog članka „plaća” je redovita osnovna ili minimalna nadnica ili plaća te svako drugo primanje, bilo u gotovini ili u naravi, koju radnik prima neposredno ili posredno od svojeg poslodavca, a u vezi sa zaposlenjem.

Ljudska prava Posebna pažnja ka ljudskim pravima posvećuje se u Lisabonskom ugovoru. Otklanjaju se dileme u pogledu odnosa prema Evropskoj konvenciji za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda. Tom je posvećen čitav član. 6 Ugovora o EU.

  1. Unija priznaje prava, slobode i načela određena Poveljom Europske unije o temeljnim pravima od 7. prosinca 2000., kako je prilagođena u Strasbourgu 12. prosinca 2007., koja ima istu pravnu snagu kao Ugovori. Odredbama Povelje ni na koji se način ne proširuju nadležnosti Unije kako su utvrđene u Ugovorima.Prava, slobode i načela Povelje tumače se u skladu s općim odredbama glave VII. Povelje kojima se uređuje njezino tumačenje i primjena, uzimajući u obzir objašnjenja iz Povelje kojima se određuju izvori tih odredaba.
  2. 2. Unija pristupa Europskoj konvenciji za zaštitu ljudskih prava i temeljnih sloboda. To pristupanje ne utječe na nadležnosti Unije kako su utvrđene u Ugovorima.
  3. Temeljna prava, kako su zajamčena Europskom konvencijom za zaštitu ljudskih prava i temeljnih sloboda i kako proizlaze iz ustavnih tradicija zajedničkih državama članicama, čine opća načela prava Unije.

Osnovne vrednosti i ciljevi predstavljaju početan korak ka poštovanju prava EU. Institucije EU su tu da budu njegovi čuvari. Međusobna povezanost stanovništva, roba, usluga, kapitala na zajedinčkoj teritoriji od 500 000 000 stanovnika daje zadatak svim insitucijama da borba za osnovne vrednosti i ciljeve bude stalna i ostvariva.


Izvori:

[1] http://eur-lex.europa.eu/legal-content/HR/TXT/HTML/?uri=CELEX:12016ME/TXT&from=HR

[2]http://ravnopravnost.gov.rs/wpcontent/uploads/2012/11/images_files_Povelja%20Evropske%20unije%20o%20osnovnim%20pravima.pdf

[3]http://ravnopravnost.gov.rs/wpcontent/uploads/2012/11/images_files_Povelja%20Evropske%20unije%20o%20osnovnim%20pravima.pdf


Autor teksta: Aleksandar Zdravković


*Napomena: Tekstovi u okviru Projekta Law bloggers / Pravni blogeri, priredjeni su u vidu stručnih radova i predstavljaju vrstu pisanog rada koji sadrži korisne priloge iz domena određene struke. Stručni rad ne mora biti izvorno istraživanje i ne mora sadržati nove, originalne naučne spoznaje i rezultate. Njegova osnovna svrha sastoji se u prikupljanju i tumačenju već poznatih činjenica, informacija, stavova i teorija, na način koji doprinosi širenju naučnih spoznaja, razvijanju novih pristupa u interpretaciji i primeni postojećih naučnih rezultata i prilagođavanju tih rezultata potrebama savremene teorije i prakse. Udruženje Nomotehnički Centar iz Beograda,  ne odgovara za tumačenje prikupljenjih činjenica, informacija, stavova i teorija u autorskom radu, svaki autor odgovara za tačnost informacija u svom radu.


Svako kopiranje, umnožavanje, objavljivanje i distribuiranje celine ili delova teksta predstavlja povredu autorskog prava i krivično delo (shodno odredbama Zakona o autorskom i srodnim pravima i  Krivičnog zakonika).

Korišćenje delova teksta dozvoljeno je shodno autorskom pravu i uz saglasnost Udruženja Nomotehnički Centar kao i autora: Aleksandar Zdravković.


ODRICANJE OD ODGOVORNOSTI – Sadržaj internet mesta služi u informativne i edukativne svrhe. Odgovarajući pravni instrumenti imaju prednost u odnosu na informacije sadržane na internet prezentaciji. Udruženje Nomotehnički Centar iz Beograda ne prihvata odgovornost za bilo kakvu upotrebu infromacija sadržanih na internet prezentaciji.